Shloka 58
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
अन्याश्च शक्तयस्तारानामधेयाः सहस्रशः / सन्ति तस्यैव निकटे सा कक्षा तत्प्र पूरिता
Transliteration
anyāśca śaktayastārānāmadheyāḥ sahasraśaḥ / santi tasyaiva nikaṭe sā kakṣā tatpra pūritā
Translation
अन्याश्च शक्तयः तारानामधेयाः सहस्रशः । सन्ति तस्यैव निकटे सा कक्षा तत्प्रभापूरिता ॥
Word by Word
अन्याःother
अन्याः:
कर्तृ (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
चand
च:
सम्बन्ध (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात (conjunction)
शक्तयःpowers/energies
शक्तयः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
तारानामधेयाःnamed after the stars
तारानामधेयाः:
कर्तृ-विशेषण (Agent-qualifier)
TypeAdjective
Rootतारा + नामधेय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ताराणां नामधेयाः = having the names of stars)
सहस्रशःby the thousand; in thousands
सहस्रशः:
क्रियाविशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस् (अव्यय)
Formअव्यय, परिमाणवाचक क्रियाविशेषण (distributive adverb: 'by thousands')
सन्तिare/exist
सन्ति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
तस्यof him/its
तस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
एवindeed/just
एव:
सम्बन्ध (particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
निकटेnear
निकटे:
अधिकरण (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootनिकट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
साthat
सा:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
कक्षाorbit/zone/belt
कक्षा:
कर्ता-समानााधिकरण (Subject complement)
TypeNoun
Rootकक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
तत्प्रपूरिताfilled with that/therewith
तत्प्रपूरिता:
कर्तृ-विशेषण/विधेय (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootतत् + प्र + पूरित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) √पॄ (पूरणे) 'filled'; उपसर्ग: प्र-; षष्ठी-तत्पुरुष (तत्-प्रपूरिता = तेन प्रपूरिता)