Shloka 23
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
इत्थं विचित्ररूपाभिर्नौङ्काभिः परिवेष्टिता / तारांबामहतीं नौकामधिगम्य विराजते
Transliteration
itthaṃ vicitrarūpābhirnauṅkābhiḥ pariveṣṭitā / tārāṃbāmahatīṃ naukāmadhigamya virājate
Translation
इत्थं विचित्ररूपाभिर्नौङ्काभिः परिवेष्टिता। तारांबामहतीं नौकामधिगम्य विराजते॥
Word by Word
इत्थम्thus, in this manner
इत्थम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
विचित्र-रूपाभिःby/with various forms
विचित्र-रूपाभिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootविचित्र (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (‘विचित्रं रूपं’)
नौकाभिःby boats
नौकाभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनौका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
परिवेष्टिताsurrounded, encircled
परिवेष्टिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरि-वेṣ्ट् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/कर्मणि प्रयोगः; विशेषणम् (तारा)
ताराम्Tārā
ताराम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
अम्बा-महतीम्great, mother-like (venerable)
अम्बा-महतीम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअम्बा (प्रातिपदिक) + महत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारयः (‘अम्बा च सा महती च’—अम्बा-रूपा महती) विशेषणम् (नौकाम्)
नौकाम्boat
नौकाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनौका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
अधिगम्यhaving reached, after approaching
अधिगम्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootअधि-गम् (धातु) + ल्यप् (अव्ययीभाव/क्त्वा-समकक्ष)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive) — ‘having reached/after approaching’
विराजतेshines, appears splendid
विराजते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-राज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद