Shloka 16
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
अरित्रपाणयः काश्चित्काश्चिच्छूगाम्बुपाणयः / पिबन्त्यस्तत्सुधातोयं संचरन्त्यस्तरीशतैः
Transliteration
aritrapāṇayaḥ kāścitkāścicchūgāmbupāṇayaḥ / pibantyastatsudhātoyaṃ saṃcarantyastarīśataiḥ
Translation
काचिदरित्रपाणयः काचिच्छूगाम्बुपाणयः । ताः सुधातोयं पिबन्त्यः शतशोऽस्तरीषु सञ्चरन्ति ॥
Word by Word
अरित्र-पाणयःthose having oars in hand
अरित्र-पाणयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअरित्र (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अरित्रं पाणौ येषाम्/अरित्रपाणयः)
काश्चित्some (women)
काश्चित्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; अनिश्चितवाचक-सर्वनाम (indefinite pronoun)
काश्चित्some (others)
काश्चित्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; अनिश्चितवाचक-सर्वनाम
शूग-अम्बु-पाणयःthose with hands holding (or filled with) frothy water
शूग-अम्बु-पाणयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशूग (प्रातिपदिक) + अम्बु (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (शूगाम्बु पाणौ येषाम्)
पिबन्तिthey drink
पिबन्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्
अः(they) are (fem.)
अः:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; ‘सन्ति’ इत्यस्य संक्षिप्त-रूप-प्रयोगः (pibantyaḥ इत्यत्र संधौ)
तत्-सुधा-तोयम्that nectar-like water
तत्-सुधा-तोयम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सुधा (प्रातिपदिक) + तोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारयः/तत्पुरुष-समासः (तत् एव सुधा-तोयम्)
संचरन्तिthey move about
संचरन्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootसम् + चर् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
अः(they) are (fem.)
अः:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; ‘सन्ति’ इत्यस्य संक्षिप्त-रूप-प्रयोगः (saṃcarantyaḥ इत्यत्र संधौ)
तरी-शतैःwith hundreds of boats
तरी-शतैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतरी (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (शत-समासान्त), तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; द्विगु-समासः (शतानि तरीणाम्)