Shloka 16
Ṣoḍaśāvaraṇa-cakre Rudrāṇāṃ Nāma-sthāna-nirdeśa
Rudras in the Sixteen-Enclosure Chakra
Devanagari script
अधः परिचरो ऽरण्यः पतिः किं च सृकाविषः / जिघांसंतो मुष्णतां च पतयः कुंभसंभव
Transliteration
adhaḥ paricaro 'raṇyaḥ patiḥ kiṃ ca sṛkāviṣaḥ / jighāṃsaṃto muṣṇatāṃ ca patayaḥ kuṃbhasaṃbhava
Translation
अधः परिचरोऽरण्यः पतिः किं च सृकाविषः । जिघांसन्तो मुष्णतां च पतयः कुम्भसम्भव ॥
Word by Word
अधःbelow
अधः:
Adhikarana (अधिकरण/locative sense)
TypeIndeclinable
Rootअधः (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (adverb: 'below/down')
परिचरःattendant/servant (name/title)
परिचरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपरिचर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अरण्यःforest (name: Araṇya)
अरण्यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
पतिःlord/master
पतिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
किम्what?/moreover
किम्:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक अव्यय (interrogative particle used idiomatically: 'and what/moreover')
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
सृकाविषःSṛkāviṣa (name; 'poison of sṛkā')
सृकाविषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसृका + विष (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः तत्पुरुषः (सृकायाः विषः/सृकाविष इति नाम)
जिघांसन्तःdesiring to kill
जिघांसन्तः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) + सन् (कृदन्त)
Formसन्नन्त (desiderative) वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
मुष्णताम्of those who steal
मुष्णताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootमुṣ्/मुष्ण (धातु; कृदन्त/प्रातिपदिक-प्रयोग)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; (मुष्णत्-प्रातिपदिक: 'stealing ones')
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
पतयःlords/masters
पतयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
कुम्भसम्भवO Pot-born (Agastya)
कुम्भसम्भव:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootकुम्भ + सम्भव (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कुम्भात् सम्भवः)