Shloka 65
Śrīpura-Nirmāṇa-Prastāva (Inquiry into Śrīpura and its Construction) / “The Proposal to Build Śrīpura”
Devanagari script
नानाऋतुसमाविष्टा देव्याः शृङ्गारहेतवः / नानावृक्षमहोत्सेधा वर्तन्ते वरशाखिनः
Transliteration
nānāṛtusamāviṣṭā devyāḥ śṛṅgārahetavaḥ / nānāvṛkṣamahotsedhā vartante varaśākhinaḥ
Translation
नानाऋतुसमाविष्टा देव्याः शृङ्गारहेतवः । नानावृक्षमहोत्सेधा वर्तन्ते वरशाखिनः ॥
Word by Word
नानाvarious
नाना:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय/प्रातिपदिक-प्रयोग)
Formविविधतावाचक अव्यय (indeclinable: 'various')
ऋतुseasons
ऋतु:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासपूर्वपद-भाव (in compound)
समाविष्टाःpervaded/filled (with)
समाविष्टाः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि/भूतकृत् (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'समाविष्ट' = entered/possessed
देव्याःdivine (ones) / goddesses
देव्याः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Vedic/epic variant form for देव्यः); संबोधन/वर्णनार्थ
शृङ्गारहेतवःcauses of beauty/adornment
शृङ्गारहेतवः:
Karta (कर्ता/Predicate-noun)
TypeNoun
Rootशृङ्गार + हेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (षष्ठी/सम्बन्ध: 'of/for adornment')
नानाvarious
नाना:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय)
Formविविधतावाचक अव्यय
वृक्षof trees
वृक्ष:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; समासपूर्वपद-भाव (in compound)
महोत्सेधाःof great height
महोत्सेधाः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् + उत्सेध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—कर्मधारय ('great in height')
वर्तन्तेexist/are found
वर्तन्ते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
वरशाखिनः(trees) with excellent branches
वरशाखिनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवर + शाखिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—कर्मधारय ('having excellent branches')