Shloka 54
Śrīpura-Nirmāṇa-Prastāva (Inquiry into Śrīpura and its Construction) / “The Proposal to Build Śrīpura”
Devanagari script
नानावृक्षमहोद्यानं तत्प्रोक्तं कुम्भसंभव / उद्भिज्जाद्यं यावदस्ति तत्सर्वं तत्र वर्तते
Transliteration
nānāvṛkṣamahodyānaṃ tatproktaṃ kumbhasaṃbhava / udbhijjādyaṃ yāvadasti tatsarvaṃ tatra vartate
Translation
नानावृक्षैर्महोद्यानं कुम्भसम्भव इति प्रोक्तम्। उद्भिज्जादि यावदस्ति तत्सर्वं तत्रैव वर्तते॥
Word by Word
नानाvarious, many kinds of
नाना:
Viśeṣaṇa (विशेषण-भावः)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), प्रकारवाचक/विविधार्थक indeclinable (various)
वृक्षtree
वृक्ष:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular) — समासाङ्ग (compound member)
महत्great, large
महत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular) — समासाङ्ग
उद्यानम्garden, grove
उद्यानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउद्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (Nominative), एकवचन (Singular)
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular) — ‘that’ demonstrative used adjectivally
प्रोक्तम्said, declared
प्रोक्तम्:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्र-वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (Nominative), एकवचन (Singular)
कुम्भसंभवO Pot-born (Agastya)
कुम्भसंभव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकुम्भ (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formसमासः षष्ठी-तत्पुरुष (genitive tatpuruṣa: ‘born from a pot’), पुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular)
उद्भिज्जvegetation; sprouting beings
उद्भिज्ज:
Karma/Viśeṣya (कर्म/विशेष्य)
TypeNoun
Rootउद्भिज्ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular) — ‘sprouting beings/vegetation’ (as a class)
आद्यम्beginning with, etc.
आद्यम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular) — ‘beginning with’ (ādi)
यावत्as far as, as much as
यावत्:
Avyaya (अव्यय-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), परिमाण/अवधि-वाचक (limit/extent marker)
अस्तिexists, is
अस्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद (Parasmaipada), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular) — demonstrative used adjectivally
सर्वम्all
सर्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (Nominative), एकवचन (Singular)
तत्रthere, in that place
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
वर्ततेis found, exists, occurs
वर्तते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद (Ātmanepada), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)