Shloka 118
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
क्रोधेनात्यन्तता म्रास्याः प्रत्येकं हनुमत्समाः / व्यनाशयच्छक्तिसैन्यं क्रूरक्रेङ्कारकारिणः
Transliteration
krodhenātyantatā mrāsyāḥ pratyekaṃ hanumatsamāḥ / vyanāśayacchaktisainyaṃ krūrakreṅkārakāriṇaḥ
Translation
तेऽत्यन्तक्रोधेन म्रास्याः, प्रत्येकं हनुमत्समाः। क्रूरक्रेङ्कारकारिणः शक्तिसैन्यं व्यनाशयन्॥
Word by Word
क्रोधेनwith anger
क्रोधेन:
Karana (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (करण/inst.), एकवचन; हेतौ/करणे (through/with anger)
अत्यन्ततःexceedingly
अत्यन्ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअत्यन्ततस् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb): अत्यन्तम्/परमम् (exceedingly)
म्रास्याःthe Mrāsyā-s (a group/beings)
म्रास्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootम्रास्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; (पाठ/रूपदोषसम्भावना—सन्दर्भतः ‘वानराः/कपयः’ इत्यर्थे विशेषसमूहः)
प्रत्येकम्each
प्रत्येकम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रत्येक (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; वितरणार्थक (distributive adverb): एकैकशः (each, individually)
हनुमत्-समाःequal to Hanumān
हनुमत्-समाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक) (समास)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; उपमान-तत्पुरुषः: हनुमता समाः (equal to Hanumān)
व्यनाशयत्destroyed
व्यनाशयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनश् (धातु) → नाशय (णिच् causative)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: वि; अर्थः: व्यनाशयत् (completely destroyed)
शक्ति-सैन्यम्the spear(-bearers’) army
शक्ति-सैन्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक) + सैन्य (प्रातिपदिक) (समास)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (कर्म/acc.), एकवचन; तत्पुरुषः: शक्त्याः सैन्यम्/शक्तिधराणां सैन्यम् (army of spears / spear-bearers)
क्रूर-क्रेङ्कार-कारिणःmaking fierce roars
क्रूर-क्रेङ्कार-कारिणः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रूर (प्रातिपदिक) + क्रेङ्कार (प्रातिपदिक) + कारिन् (प्रातिपदिक) (समास)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; बहुव्रीहिः: क्रूरं क्रेङ्कारं कुर्वन्ति ये (those who make fierce roaring sounds)