Shloka 70
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
अब्जपाशोत्पलव्रीहिमञ्जरीवरदां कुशान् / रत्नकुंभं च दशभिः स्वकैर्हस्तैः समुद्वहन्
Transliteration
abjapāśotpalavrīhimañjarīvaradāṃ kuśān / ratnakuṃbhaṃ ca daśabhiḥ svakairhastaiḥ samudvahan
Translation
अब्जपाशोत्पलव्रीहिमञ्जरीवरदां कुशान् रत्नकुंभं च दशभिः स्वकैर्हस्तैः समुद्वहन्।
Word by Word
अब्ज-पाश-उत्पल-व्रीहि-मञ्जरी-वरदाम्(bearing) lotus-noose, lotus, rice-ear, flower-cluster, and boon-giving (gesture)
अब्ज-पाश-उत्पल-व्रीहि-मञ्जरी-वरदाम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootअब्ज (प्रातिपदिक) + पाश (प्रातिपदिक) + उत्पल (प्रातिपदिक) + व्रीहि (प्रातिपदिक) + मञ्जरी (प्रातिपदिक) + वरदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समाहार-द्वन्द्व (collective): lotus-noose, lotus, rice-ear, flower-cluster, and boon-giving (hand/gesture) as a set
कुशान्kuśa grasses
कुशान्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootकुश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
रत्न-कुम्भम्a jeweled pot
रत्न-कुम्भम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक) + कुम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष: 'रत्नमयः कुम्भः' (gem-studded/presious pot)
चand
च:
सम्बन्ध/समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
दशभिःwith ten
दशभिः:
करण (करण)
TypeAdjective
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; संख्या-विशेषण
स्वकैःwith his own
स्वकैः:
करण-विशेषण (instrument qualifier)
TypeAdjective
Rootस्वक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषण
हस्तैःhands
हस्तैः:
करण (करण)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
समुद्वहन्carrying, bearing
समुद्वहन्:
कर्ता (कर्तृ)
TypeVerb
Rootसम् + उद् + √वह् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; परस्मैपद