Shloka 38
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
अलसा कृपणा दीना नितन्द्राच प्रमीलिका / क्लीबा च निरहङ्कारा चेत्यष्टौ देवताः स्मृताः
Transliteration
alasā kṛpaṇā dīnā nitandrāca pramīlikā / klībā ca nirahaṅkārā cetyaṣṭau devatāḥ smṛtāḥ
Translation
अलसा कृपणा दीना नितन्द्रा च प्रमीलिका । क्लीबा च निरहङ्कारा—इत्यष्टौ देवताः स्मृताः ॥
Word by Word
अलसाlazy (goddess/personification)
अलसा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअलस (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन (sg.)
कृपणाmiserly/wretched
कृपणा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृपण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन (sg.)
दीनाpoor/afflicted
दीना:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदीन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन (sg.)
नितन्द्राever-drowsy
नितन्द्रा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनि + तन्द्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन (sg.)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
प्रमीलिकाone who closes the eyes; stupor
प्रमीलिका:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्र + मीलिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन (sg.)
क्लीबाimpotent/weak
क्लीबा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्लीब (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन (sg.)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
निरहङ्काराwithout ego
निरहङ्कारा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिर् + अहङ्कार (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन (sg.)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formइत्यादि-परामर्शक-अव्यय (quotative particle)
अष्टौeight
अष्टौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.) (agreeing with देवताः), प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन (pl.)
देवताःdeities
देवताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन (pl.)
स्मृताःare remembered/are said
स्मृताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृत (स्मृ धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) used predicatively; पुंलिङ्ग (m.) प्रथमा बहुवचन (pl.) (agreeing with देवताः)