Shloka 22
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
छिनदाम सुरान्सर्वान्भिनदाम तदालयान् / पिन्षाम हरित्पालानाज्ञां देहि महामते
Transliteration
chinadāma surānsarvānbhinadāma tadālayān / pinṣāma haritpālānājñāṃ dehi mahāmate
Translation
सर्वान् सुरान् छिनदाम, तेषां चालयान् भिनदाम; हरित्पालान् पिन्षाम। हे महामते, आज्ञां देहि।
Word by Word
छिनदामwe cut
छिनदाम:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootछिद् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), बहुवचन (plural); परस्मैपद
सुरान्the gods
सुरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (plural)
सर्वान्all
सर्वान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), द्वितीया (Acc/2nd), बहुवचन; विशेषण (qualifier) of सुरान्
भिनदामwe split
भिनदाम:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
तत्-आलयान्their abodes
तत्-आलयान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; आलयः पुंलिङ्ग, द्वितीया (Acc/2nd), बहुवचन; 'तद्' = तेषाम् (of them) implied
पिन्षामwe crush
पिन्षाम:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपिष् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद (छान्दस/वैदिक-रूपेण ‘पिन्षाम’ प्रयोगः)
हरित्-पालान्the guardians of the green (horses/steeds)
हरित्-पालान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहरित् (प्रातिपदिक) + पाल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पालः पुंलिङ्ग, द्वितीया (Acc/2nd), बहुवचन
आज्ञाम्command
आज्ञाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (fem), द्वितीया (Acc/2nd), एकवचन (singular)
देहिgive
देहि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
महामतेO great-minded one
महामते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहामति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), सम्बोधन (Vocative/8th), एकवचन; संबोधन-पद