Shloka 79
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
क्रीडा ममैषा हन्तव्या न भवत्या निवारणैः / अहं हि वालिका नित्यं क्रीडनेष्वनुरागिणी
Transliteration
krīḍā mamaiṣā hantavyā na bhavatyā nivāraṇaiḥ / ahaṃ hi vālikā nityaṃ krīḍaneṣvanurāgiṇī
Translation
एषा मम क्रीडा; भवत्या निवारणैः सा न हन्तव्या। अहं हि वालिका नित्यं क्रीडासु अनुरागिणी।
Word by Word
क्रीडाplay, sport
क्रीडा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootक्रीडा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
ममof me, my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
एषाthis (she/this one)
एषा:
Visheshya (विशेष्य/that which is qualified)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
हन्तव्याshould be killed
हन्तव्या:
Vidheya (विधेय/predicate)
TypeVerb
Rootहन् (धातु) + तव्यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formकृदन्त (Gerundive/तव्यत्), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विधेय-भावः (predicate: ‘to be killed/should be killed’)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negation marker)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negative particle)
भवत्याby you (lady)
भवत्या:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
निवारणैःby preventions, by restraints
निवारणैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootनिवारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/indeed)
वालिकाa girl, child
वालिका:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootवालिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
नित्यम्always
नित्यम्:
Adhikarana (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverbial accusative)
क्रीडनेषुin games, in play
क्रीडनेषु:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootक्रीडन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन (Plural)
अनुरागिणीfond, attached
अनुरागिणी:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of ‘अहम्’)
TypeAdjective
Rootअनुरागिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)