Shloka 72
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
चतुर्बाहुमखान्भूत्वा भण्डदैत्यकुमारकान् / आगतान्युद्धकृत्याय बाला कौतूहलं दधे
Transliteration
caturbāhumakhānbhūtvā bhaṇḍadaityakumārakān / āgatānyuddhakṛtyāya bālā kautūhalaṃ dadhe
Translation
भण्डदैत्यकुमारकान् चतुर्बाहुमखान् भूत्वा युद्धकृत्याय आगतान् बाला कौतूहलं दधे।
Word by Word
चतुर्-बाहु-मखान्the four-armed ones
चतुर्-बाहु-मखान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचतुर् + बाहु + मख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2 विभक्ति), बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘चत्वारो बाहवो यस्य’ इति (four-armed ones)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√भू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund) ‘having become’
भण्ड-दैत्य-कुमारकान्the demon-youths of Bhaṇḍa
भण्ड-दैत्य-कुमारकान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभण्ड + दैत्य + कुमारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2 विभक्ति), बहुवचन; तत्पुरुषः—‘भण्डस्य दैत्यकुमारकाः’ (षष्ठी-तत्पुरुष)
आगतान्arrived
आगतान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ-गत (कृदन्त; √गम् धातु)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2 विभक्ति), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘come/arrived’
युद्ध-कृत्यायfor the act/duty of fighting
युद्ध-कृत्याय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुद्ध + कृत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4 विभक्ति), एकवचन; तत्पुरुषः—‘युद्धस्य कृत्यम्’ (षष्ठी-तत्पुरुष); dative ‘for battle-duty’
बालाthe girl/maiden
बाला:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1 विभक्ति), एकवचन
कौतूहलम्curiosity, eagerness
कौतूहलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकौतूहल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2 विभक्ति), एकवचन
दधेheld, assumed, felt
दधे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√धा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (दधे)