Shloka 54
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
अस्त्राण्यपि च शस्त्राणि जानीथ निखिलान्यपि / जाग्रत्स्वेव ही युष्मासु कुलभ्रंशो ऽयमागतः
Transliteration
astrāṇyapi ca śastrāṇi jānītha nikhilānyapi / jāgratsveva hī yuṣmāsu kulabhraṃśo 'yamāgataḥ
Translation
अस्त्राणि च शस्त्राणि च सर्वाण्यपि यूयं जानीत; जाग्रत्स्वेव युष्मासु हि अयं कुलभ्रंशः समुपागतः।
Word by Word
अस्त्राणिmissiles; weapons (thrown)
अस्त्राणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), बहुवचन
अपिalso; even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-भाव
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
शस्त्राणिweapons (hand-held)
शस्त्राणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), बहुवचन
जानीथyou know
जानीथ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formलट् (present), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
निखिलानिall; entire
निखिलानि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying अस्त्राणि/शस्त्राणि)
अपिalso; indeed
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), पुनरुक्त-समुच्चय
जाग्रत्सुamong (you) who are awake
जाग्रत्सु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootजाग्रत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), बहुवचन; वर्तमान-विशेषण (awake)
एवindeed; just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
हिfor; indeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (causal/emphatic particle)
युष्मासुamong you; in you
युष्मासु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, सप्तमी (7th case), बहुवचन
कुलभ्रंशःruin/decline of the lineage
कुलभ्रंशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुलभ्रंश (प्रातिपदिक: कुल + भ्रंश)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कुलस्य भ्रंशः)
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
आगतःhas come; has occurred
आगतः:
Kriya (क्रिया/भाव)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (as predicate)