Shloka 9
Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ
Devanagari script
आदित्यमण्डले दृष्ट्वादृष्ट्वा चक्रन्दुरुच्चकैः / क्रव्यादा बहवस्तत्र लोचनैर्नावलोकिताः
Transliteration
ādityamaṇḍale dṛṣṭvādṛṣṭvā cakranduruccakaiḥ / kravyādā bahavastatra locanairnāvalokitāḥ
Translation
आदित्यमण्डले पुनःपुनर्दृष्ट्वा ते उच्चकैः चक्रन्दुः। तत्र बहवः क्रव्यादाः लोचनैर्नावलोकिताः।
Word by Word
आदित्य-मण्डलेin the sun’s orb
आदित्य-मण्डले:
अधिकरण (अधिकरणकारक)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आदित्यस्य मण्डलम्) — Locative singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
क्रियाविशेषण (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having seen’
अदृष्ट्वाnot seeing / failing to see
अदृष्ट्वा:
क्रियाविशेषण (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + अ- (निषेध)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund) नकारार्थक; ‘not having seen’
चand
च:
सम्बन्ध (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात (conjunction)
चक्रन्दुःthey cried / wailed
चक्रन्दुः:
क्रिया (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootक्रन्द् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
उच्चकैःloudly
उच्चकैः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootउच्चकैस् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण अव्यय (adverb)
क्रव्यादाःflesh-eaters (ghouls)
क्रव्यादाः:
कर्ता (कर्तृकारक)
TypeNoun
Rootक्रव्याद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
बहवःmany
बहवः:
कर्ता (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifying क्रव्यादाः)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
लोचनैःwith (their) eyes
लोचनैः:
करण (करणकारक)
TypeNoun
Rootलोचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; करण (instrument)
नnot
न:
निषेध (क्रियानिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध निपात (negation particle)
अवलोकिताःwere seen / were observed
अवलोकिताः:
क्रिया (कर्मणि)
TypeVerb
Rootअव-लोक् (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘were seen/observed’