Shloka 61
Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ
Devanagari script
केयं कस्मात्समुत्पन्ना किमाचारा किमाश्रया / किंबला किंसहाया वा देव तत्प्रविचार्यताम्
Transliteration
keyaṃ kasmātsamutpannā kimācārā kimāśrayā / kiṃbalā kiṃsahāyā vā deva tatpravicāryatām
Translation
केयं कस्मात्समुत्पन्ना किमाचाराः किमाश्रया। किंबला किंसहाया वा देव तत्प्रविचार्यताम्॥
Word by Word
काwho?/what? (fem.)
का:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; interrogative pronoun
इयम्this (she)
इयम्:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; demonstrative pronoun
कस्मात्from what? from where?
कस्मात्:
Apadana (अपादान/Ablative source)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; interrogative
समुत्पन्नाarisen, originated
समुत्पन्ना:
Pradhana (प्रधान/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसमुत्पन्न (कृदन्त); √पद्/√पत् (धातु) with सम्+उत् (उपसर्ग) + क्त (PPP)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-भूतकृदन्त (past passive participle)
किम्-आचाराof what conduct?
किम्-आचारा:
Pradhana (प्रधान/Predicate)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम) + आचार (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; interrogative compound ‘कः आचारः यस्याः सा’ (used as predicate adjective)
किम्-आश्रयाresting on what? supported by what?
किम्-आश्रया:
Pradhana (प्रधान/Predicate)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम) + आश्रय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; interrogative compound ‘कः आश्रयः यस्याः सा’
किम्-बलाof what strength?
किम्-बला:
Pradhana (प्रधान/Predicate)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम) + बल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘what strength (has she)?’
किम्-सहायाwith what helper/ally?
किम्-सहाया:
Pradhana (प्रधान/Predicate)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम) + सहाय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having what helper?’
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/Disjunction)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formसमुच्चय/विकल्प (particle) ‘or’
देवO lord
देव:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
तत्that (matter)
तत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; pronoun referring to the matter
प्रविचार्यताम्let it be examined
प्रविचार्यताम्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्र + वि + √चर् (धातु) + णिच्? + यत् (passive imperative formation); here: √चर् with उपसर्गs, passive imperative
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive): ‘let it be investigated/considered’