Shloka 51
Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ
Devanagari script
परस्य कटके चाराः प्रेषणीयाः प्रयत्नतः / तेषां बलाबलं ज्ञेयं जयसंसिद्धिमिच्छता
Transliteration
parasya kaṭake cārāḥ preṣaṇīyāḥ prayatnataḥ / teṣāṃ balābalaṃ jñeyaṃ jayasaṃsiddhimicchatā
Translation
परस्य कटके चाराः प्रयत्नतः प्रेषणीयाः। तेषां बलाबलं ज्ञेयं जयसंसिद्धिमिच्छता।
Word by Word
परस्यof the enemy/other
परस्य:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; विशेषणं ‘कटके’
कटकेin the camp/army
कटके:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकटक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
चाराःspies
चाराः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
प्रेषणीयाःto be dispatched
प्रेषणीयाः:
विधेय (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootप्र + इष् (धातु) + अनीयर् (कृत्-प्रत्यय)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (अनीयर्), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विधेय—“should be sent”
प्रयत्नतःearnestly; with effort
प्रयत्नतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (ablatival adverb): “with effort/earnestly”
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
बलाबलम्strength and weakness
बलाबलम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबल + अबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; द्वन्द्वः—बलं च अबलं च
ज्ञेयम्to be ascertained
ज्ञेयम्:
विधेय (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु) + यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विधेय—“should be known”
जयसंसिद्धिम्accomplishment of victory
जयसंसिद्धिम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजय + संसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—जयस्य संसिद्धिः
इच्छताby (one) wishing
इच्छता:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootइष् (धातु) + शतृ (कृत्-प्रत्यय)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; कर्तरि—“by one desiring”