Shloka 6
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
ऋषय ऊचुः महर्ल्लोकेति यत्प्रोक्तं मातरिश्वंस्त्वया विभोः
Transliteration
ṛṣaya ūcuḥ maharlloketi yatproktaṃ mātariśvaṃstvayā vibhoḥ
Translation
ऋषय ऊचुः— ‘महर्लोकः’ इति यत् प्रोक्तं, मातरिश्वन्, त्वया विभोः।
Word by Word
ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
महर्लोकेin Maharloka
महर्लोके:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootमहः + लोक (प्रातिपदिक; components)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘in Maharloka’
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, उद्धरण-चिह्न (quotative particle)
यत्which (that)
यत्:
Karma (कर्म/Object of ‘said’)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
प्रोक्तम्spoken, stated
प्रोक्तम्:
Karma (कर्म/Predicated of ‘yat’)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘spoken’
मातरिश्वन्O Mātariśvan (Vāyu)
मातरिश्वन्:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootमातरिश्वन् (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (8th/Vocative), एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण/Agent-instrument in passive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, तृतीया, एकवचन
विभोःO mighty one
विभोः:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी/संबोधन-रूपसदृश (Genitive/Vocative-form), एकवचन; संबोधनार्थे (O mighty one)