Shloka 6
Daṇḍanātha-Śyāmalā Senāyātrā (The Marshal Śyāmalā’s Military Procession) / दण्डनाथश्यामला सेनायात्रा
Devanagari script
वाचामगोचरमगोचरमेव बुद्धेरीदृक्तया न कलनीयमनन्यतुल्यम्
Transliteration
vācāmagocaramagocarameva buddherīdṛktayā na kalanīyamananyatulyam
Translation
तद् वाचामगोचरम्, बुद्धेरपि अगोचरमेव; ईदृक्तया अनन्यतुल्यं न कलनीयम्।
Word by Word
वाचाम्of speech/words
वाचाम्:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
अगोचरम्beyond reach
अगोचरम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअगोचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘not within range’
अगोचरम्utterly beyond reach
अगोचरम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअगोचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पुनरुक्ति-बल (emphatic repetition)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
बुद्धेःof intellect
बुद्धेः:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
ईदृक्तयाby being such
ईदृक्तया:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootईदृश् (प्रातिपदिक) > ईदृक्तया (भाव)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; भाववाचक; ‘by suchness/being such’
नnot
न:
सम्बन्ध (negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
कलनीयम्to be measured/estimated
कलनीयम्:
कर्म (Object notion)
TypeAdjective
Root√कल् (धातु) > कलनीय (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधिलिङ्गार्थक/योग्यतावाचक ‘-नीय’ (gerundive/future passive participle): ‘to be reckoned/estimated’
अनन्य-तुल्यम्incomparable
अनन्य-तुल्यम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअनन्य (प्रातिपदिक) + तुल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘equal to none; incomparable’