Shloka 43
Daṇḍanāthāviniryāṇa
The Departure/March of Daṇḍanāthā
Devanagari script
इति प्रणम्य शिरसा धनुर्वेदेन भक्तितः / अर्पितांश्चापतूणीराञ्जग्राह प्रियकप्रिया
Transliteration
iti praṇamya śirasā dhanurvedena bhaktitaḥ / arpitāṃścāpatūṇīrāñjagrāha priyakapriyā
Translation
इति शिरसा प्रणम्य भक्तितो धनुर्वेदेन अर्पितान् चापतूणीरान् प्रियकप्रिया जग्राह।
Word by Word
इतिthus
इति:
Prakaraṇa (प्रकरण/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्त्यर्थक/quotative ‘thus’
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Purvakala (पूर्वकाल; prior action)
TypeVerb
Rootप्र√नम् (धातु) + ल्यप् (कृत्)
Formल्यप्-कृदन्त (absolutive/gerund), ‘having bowed’
शिरसाwith (her) head
शिरसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
धनुः-वेदेनby the science of archery
धनुः-वेदेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक) + वेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुष-समास (धनुषः वेदः)
भक्तितःfrom devotion
भक्तितः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootभक्ति (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित/अव्ययीभावार्थ)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘out of devotion’
अर्पितान्offered
अर्पितान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअर्पित (कृदन्त; √अर्प् धातु + क्त)
Formक्त-कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; ‘offered’
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
आप-तूणीरान्bows and quivers
आप-तूणीरान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootआप/चाप (प्रातिपदिक; ‘bow’) + तूणीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; द्वन्द्व-समास (चापाः च तूणीराः च)
जग्राहtook / accepted
जग्राह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ग्रह् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
प्रियक-प्रियāPriyakā’s beloved (lady)
प्रियक-प्रियā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रियक (प्रातिपदिक) + प्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (प्रियकस्य प्रिया)