Shloka 16
Daṇḍanāthāviniryāṇa
The Departure/March of Daṇḍanāthā
Devanagari script
दूराद्रुतं विमानैश्च सत्रासं ददृशुर्गताः / ववन्दिरे च ता देवा बद्धाञ्जलिपुटान्विताः / मुहुर्द्वादशनामानि कीर्तयन्तो नभस्तले
Transliteration
dūrādrutaṃ vimānaiśca satrāsaṃ dadṛśurgatāḥ / vavandire ca tā devā baddhāñjalipuṭānvitāḥ / muhurdvādaśanāmāni kīrtayanto nabhastale
Translation
दूराद्रुतं विमानैश्च सत्रासं ददृशुर्गताः। ववन्दिरे च ता देवा बद्धाञ्जलिपुटान्विताः। मुहुर्द्वादशनामानि कीर्तयन्तो नभस्तले॥
Word by Word
दूरात्from afar
दूरात्:
Apadana (अपादान/देश)
TypeIndeclinable
Rootदूर (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb); ‘from afar’
रुतम्sound/cry
रुतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म (object)
विमानैःby aerial cars
विमानैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया बहुवचन; करण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
स-त्रासम्fearfully/with fear
स-त्रासम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रास (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावः—‘सह त्रासेन’ (with fear); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; क्रियाविशेषणवत्
ददृशुःthey saw
ददृशुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपद
गताःhaving gone/arrived
गताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; कर्तृसम्बन्धी विशेषण
ववन्दिरेthey bowed/worshipped
ववन्दिरे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवन्द् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष; बहुवचन; आत्मनेपद
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
ताःthem (those)
ताः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया बहुवचन; सर्वनाम
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन
बद्ध-अञ्जलि-पुट-अन्विताःwith hands joined in a cupped salutation
बद्ध-अञ्जलि-पुट-अन्विताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबद्ध (कृदन्त) + अञ्जलि (प्रातिपदिक) + पुट (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; समासः (श्रृङ्खला-तत्पुरुष): ‘बद्धः अञ्जलिपुटः येषाम्’ इत्यर्थे विशेषण
मुहुःagain and again
मुहुः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of frequency)
द्वादश-नामानिthe twelve names
द्वादश-नामानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्वादश (संख्या-प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया बहुवचन; द्विगु-समासः—‘द्वादश नामानि’ (twelve names)
कीर्तयन्तःpraising/reciting
कीर्तयन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकीर्तय् (धातु) [णिच्] → कीर्तयन्त् (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; कर्तृवाचक
नभः-तलेon the surface of the sky
नभः-तले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनभस् (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; अधिकरण; तत्पुरुष—‘नभसः तलम्’