Shloka 14
Vaivāhika-utsava (Martial Procession of Lalitā’s Śakti-Senā) / वैवाहिकोत्सवः
Devanagari script
अथ श्रीललितादेव्या श्रीपाशायुधसंभवा / अतित्वरितविक्रान्तिरश्वारूढाचलत्पुरः
Transliteration
atha śrīlalitādevyā śrīpāśāyudhasaṃbhavā / atitvaritavikrāntiraśvārūḍhācalatpuraḥ
Translation
अथ श्रीललितादेव्या श्रीपाशायुधसंभवा। अतित्वरितविक्रान्तिरश्वारूढा चलत्पुरः॥
Word by Word
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्ययम् (then/now)
श्रीŚrī (auspicious, honorific)
श्री:
समासाङ्ग
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग/उपपद; सम्मानसूचक (honorific)
ललिताLalitā
ललिता:
समासाङ्ग
TypeNoun
Rootललिता (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग (name)
देव्याःof the goddess Śrī Lalitā
देव्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘श्री-ललिता-देव्याः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष/सम्बोधनात्मक-समास-समूहः (of Goddess Śrī Lalitā)
श्रीŚrī
श्री:
समासाङ्ग
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; सम्मानसूचक
पाशnoose
पाश:
समासाङ्ग
TypeNoun
Rootपाश (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग
आयुधweapon
आयुध:
समासाङ्ग
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग
संभवाarisen from (that weapon)
संभवा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसंभव (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भू with सम्, क्त/अ)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘श्री-पाश-आयुध-संभवा’ इति तत्पुरुषः (born from/produced by the Śrī-noose weapon)
अतिvery, exceedingly
अति:
समासाङ्ग
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय/उपसर्ग)
Formउपसर्गवत् अव्ययम् (very/excessively); समासाङ्ग
त्वरितswift, hurried
त्वरित:
समासाङ्ग
TypeAdjective
Rootत्वरित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √त्वर्, क्त)
Formसमासाङ्ग; विशेषणार्थक (hurried)
विक्रान्तिःadvance, stride
विक्रान्तिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविक्रान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘अति-त्वरित-विक्रान्तिः’ इति तत्पुरुषः (very swift advance/stride)
अश्वhorse
अश्व:
समासाङ्ग
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग
आरूढाmounted
आरूढा:
विशेषण (to the subject)
TypeAdjective
Rootआरूढ (कृदन्त-प्रातिपदिक; √रुह् with आ, क्त)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘अश्व-आरूढा’ इति तत्पुरुषः (mounted on a horse)
चलत्moving
चलत्:
समासाङ्ग
TypeAdjective
Rootचलत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √चल्, शतृ)
Formसमासाङ्ग; वर्तमानकाले शतृ (moving)
पुरःin front
पुरः:
क्रियाविशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुरस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्ययम् (adverb) ‘in front’; ‘चलत्-पुरः’ इति अव्ययीभावः (moving in front)