Shloka 56
मदनकामेश्वरप्रादुर्भावः
Manifestation of Madana-Kāmeśvara
Devanagari script
नाशुभं विद्यते तस्य परत्रेह च धीमतः / यशः प्राप्नोति विपुलं समानोत्तमतामपि
Transliteration
nāśubhaṃ vidyate tasya paratreha ca dhīmataḥ / yaśaḥ prāpnoti vipulaṃ samānottamatāmapi
Translation
तस्य धीमतः परत्रेह च नाशुभं विद्यते; विपुलं यशः प्राप्नोति, समानोत्तमतामपि।
Word by Word
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
aśubhaminauspiciousness, evil
aśubham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaśubha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nominative/Accusative), एकवचन; ‘विद्यते’ इत्यत्र कर्तृस्थानी (existential subject)
vidyateexists/is found
vidyate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vid (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; भावे/सत्तायाम्—‘exists’
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
paratrain the next world
paratra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootparatra (अव्यय)
Formअव्यय; देश/कालवाचक क्रियाविशेषण (elsewhere/afterlife)
ihahere (in this world)
iha:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
dhīmataḥof the intelligent (person)
dhīmataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootdhīmat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन; गुणवाचक-विशेष्य (of the wise man)
yaśaḥfame
yaśaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyaśas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
prāpnotiattains
prāpnoti:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√āp (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
vipulamabundant, great
vipulam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvipula (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; ‘यशः’ विशेषण (agreeing in case as predicate/accusative of extent)
samāna-uttamatāmequal highest excellence/status
samāna-uttamatām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsamāna (प्रातिपदिक) + uttamatā (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (समाना उत्तमता—‘equal excellence’); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-भाव (also/even)