Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

मदनकामेश्वरप्रादुर्भावः

Manifestation of Madana-Kāmeśvara

चिन्तामणिः कल्पवृक्षः कमला कामधेनवः / प्रतिवेश्म ततस्तस्थुः पुरो देव्याजयाय ते

cintāmaṇiḥ kalpavṛkṣaḥ kamalā kāmadhenavaḥ / prativeśma tatastasthuḥ puro devyājayāya te

चिन्तामणिः कल्पवृक्षः कमला कामधेनवः । प्रतिवेश्म ततस्तस्थुः पुरो देव्याजयाय ते ॥

cintāmaṇiḥCintāmaṇi gem
cintāmaṇiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootcintā + maṇi (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); षष्ठी/तत्पुरुष sense: ‘wish/thought’ + ‘gem’ (mythic gem)
kalpavṛkṣaḥwish-fulfilling tree
kalpavṛkṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkalpa + vṛkṣa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); determinative compound
kamalāKamalā (Lakṣmī)
kamalā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkamalā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
kāmadhenuvaḥwish-fulfilling cows
kāmadhenuvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkāma + dhenu (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); determinative compound
prati-veśmaat each house
prati-veśma:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootprati (अव्यय) + veśman (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव compound functioning adverbially: ‘to/at each house’
tataḥthen
tataḥ:
Kāla/Deśa (काल/देश)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormAblatival adverb (ततः), ‘then/from there’
tasthuḥstood, were stationed
tasthuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsthā (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन); parasmaipada
puraḥin front
puraḥ:
Deśa (देश)
TypeIndeclinable
Rootpuraḥ (अव्यय)
FormAdverb (स्थानवाचक-अव्यय)
devyāḥof the Goddess
devyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
ajayāyafor Ajayā (name/epithet)
ajayāya:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootajayā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Dative (4th/चतुर्थी), Singular (एकवचन); purpose/beneficiary
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); pronoun referring to the listed entities