Shloka 83
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
ब्रह्मविष्णुमहेशाश्च तं दृष्ट्वा दीप्ततेजसम् / पलायनपराः सद्यः स्वे स्वे धाम्नि सदावसन्
Transliteration
brahmaviṣṇumaheśāśca taṃ dṛṣṭvā dīptatejasam / palāyanaparāḥ sadyaḥ sve sve dhāmni sadāvasan
Translation
ब्रह्मा विष्णुर्महेशश्च तं दीप्ततेजसं दृष्ट्वा सद्य एव पलायनपराः सन्तः स्वेषु स्वेषु धामसु नित्यं न्यवसन्।
Word by Word
ब्रह्मविष्णुमहेशाःBrahmā, Viṣṇu and Maheśa
ब्रह्मविष्णुमहेशाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + विष्णु + महेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; समाहार-द्वन्द्व/इतरेतर-द्वन्द्व (contextually: Brahmā, Viṣṇu, Maheśa as a group)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-hetu (क्रियाहेतु/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), ‘having seen’
दीप्ततेजसम्of blazing splendor
दीप्ततेजसम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदीप्त + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (tam)
पलायनपराःintent on fleeing
पलायनपराः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपलायन + पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; ‘पलायने पराः’ (inclined to fleeing)
सद्यःimmediately
सद्यः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
स्वेin one’s own
स्वे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषण (धाम्नि)
स्वेin his own (respective)
स्वे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; पुनरुक्ति (each in his own)
धाम्निabode
धाम्नि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formनित्यत्ववाचक-अव्यय (adverb)
अवसन्they dwelt / stayed
अवसन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद