Shloka 77
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
तथैवान्तर्दधे सापि देवता विश्वमोहिनी / निवृत्तः स गिरीशो ऽपि गिरिं गौरीसखो ययौ
Transliteration
tathaivāntardadhe sāpi devatā viśvamohinī / nivṛttaḥ sa girīśo 'pi giriṃ gaurīsakho yayau
Translation
तथैवान्तर्दधे सापि देवता विश्वमोहिनी । निवृत्तः स गिरीशोऽपि गिरिं गौरीसखो ययौ ॥
Word by Word
तथाthus
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus)
एवindeed
एव:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle: indeed/just)
अन्तर्दधेdisappeared
अन्तर्दधे:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootअन्तर् + धा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; ‘disappeared/placed herself within’
साshe
सा:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also)
देवताthe goddess
देवता:
कर्ता-समनाधिकरण (Apposition)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विश्वमोहिनीworld-enchanting
विश्वमोहिनी:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootविश्व + मोहिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समास: विश्वस्य मोहिनी ‘enchantress of the world’
निवृत्तःreturned
निवृत्तः:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootनि + वृत् (धातु)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘returned/ceased’
सःhe
सः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गिरीशःGirīśa (Śiva)
गिरीशः:
कर्ता-समनाधिकरण (Apposition)
TypeNoun
Rootगिरि + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समास: गिरेः ईशः ‘lord of the mountain’ (Śiva)
अपिalso
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
गिरिम्to the mountain
गिरिम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
गौरीसखःGaurī’s companion
गौरीसखः:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeNoun
Rootगौरी + सख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समास: गौर्याः सखा ‘companion of Gaurī’
ययौwent
ययौ:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद