Shloka 71
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
तामिमां कन्दुकक्रीडालोलामालोलभूषणाम् / दृष्ट्वा क्षिप्रमुमां त्यक्त्वा सो ऽन्वधावदथेश्वरः
Transliteration
tāmimāṃ kandukakrīḍālolāmālolabhūṣaṇām / dṛṣṭvā kṣipramumāṃ tyaktvā so 'nvadhāvadatheśvaraḥ
Translation
तामिमां कन्दुकक्रीडालोलामालोलभूषणाम् दृष्ट्वा, क्षिप्रमुमां त्यक्त्वा, सोऽन्वधावदथेश्वरः।
Word by Word
tāmher
tām:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — accusative singular (pronoun)
imāmthis (one)
imām:
Karma (कर्म/Apposition)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — accusative singular (demonstrative)
kanduka-krīḍā-lolāmsportive in ball-play
kanduka-krīḍā-lolām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkanduka (प्रातिपदिक) + krīḍā (प्रातिपदिक) + lola (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — accusative singular; तत्पुरुषः: kandukena krīḍā, tasyāṃ lolā (playfully absorbed in ball-play)
ālola-bhūṣaṇāmwith swaying ornaments
ālola-bhūṣaṇām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootālola (प्रातिपदिक) + bhūṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — accusative singular; कर्मधारयः: ālolāni bhūṣaṇāni yasyāḥ (with swaying ornaments)
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभावः — ‘having seen’
kṣipramquickly
kṣipram:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkṣipra (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/Adverb)
umāmUmā
umām:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootumā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — accusative singular
tyaktvāhaving left
tyaktvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√tyaj (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभावः — ‘having abandoned/left’
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — nominative singular
anvadhāvatran after
anvadhāvat:
Kriyā (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootanu + √dhāv (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person/प्रथमपुरुष), एकवचन — ‘ran after/pursued’
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय (सम्बन्ध/अनन्तरार्थक particle: ‘then’)
īśvaraḥthe Lord
īśvaraḥ:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootīśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — nominative singular