Shloka 20
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
तं दृष्ट्वाप्यसुरास्तत्र तूष्णीमासन्विमोहिताः / एवं क्रमेण तत्सर्वं विबुधेभ्यो वितीर्य सा / असुराणां पुरः पात्रं सानिनाय तिरोदधे
Transliteration
taṃ dṛṣṭvāpyasurāstatra tūṣṇīmāsanvimohitāḥ / evaṃ krameṇa tatsarvaṃ vibudhebhyo vitīrya sā / asurāṇāṃ puraḥ pātraṃ sānināya tirodadhe
Translation
तं दृष्ट्वाप्यसुरास्तत्र तूष्णीमासन्विमोहिताः। एवं क्रमेण तत्सर्वं विबुधेभ्यो वितीर्य सा॥ असुराणां पुरः पात्रं सानिनाय तिरोदधे॥
Word by Word
तम्him/that (Rāhu’s head etc.)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; object of दृष्ट्वा
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); "having seen"
अपिeven, also
अपि:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; particle (निपात)
असुराःasuras
असुराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक
तूष्णीम्silently
तूष्णीम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतूष्णीम् (अव्यय)
Formअव्यय; manner adverb
आसन्were
आसन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
विमोहिताःbewildered
विमोहिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + मुह् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचन; predicate adjective of असुराः
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; manner adverb
क्रमेणin sequence
क्रमेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया (3rd), एकवचन; instrumental adverbial "in order"
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; with सर्वम्
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; agrees with तत्
विबुधेभ्यःto the gods
विबुधेभ्यः:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootविबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), बहुवचन; dative recipient
वितीर्यhaving distributed
वितीर्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि + तॄ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund) from वि-तॄ/वितॄ; "having distributed/given"
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; subject (Mohinī)
असुराणाम्of the asuras
असुराणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी (6th), बहुवचन
पुरःin front of
पुरः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरः (अव्यय)
Formअव्यय; preposition/adverb meaning "in front of"; governs genitive
पात्रम्vessel, bowl
पात्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; object of अनिनाय
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; repeated subject
अनिनायbrought
अनिनाय:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + नी (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; "brought"
तिरोदधेdisappeared
तिरोदधे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतिरस् + धा (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; "disappeared/withdrew"