Shloka 93
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
भार्गवः सप्तमस्तेषां विज्ञेयस्तु तपोधृतिः / एते सप्तर्षयः सिद्धा अन्त्ये सावर्णिकेंऽतरे
Transliteration
bhārgavaḥ saptamasteṣāṃ vijñeyastu tapodhṛtiḥ / ete saptarṣayaḥ siddhā antye sāvarṇikeṃ'tare
Translation
भार्गवः सप्तमस्तेषां तपोधृतिरिति स्मृतः। एते सिद्धाः सप्तर्षयः अन्त्ये सावर्णिकेऽन्तरे॥
Word by Word
भार्गवःBhārgava (name)
भार्गवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
सप्तमःthe seventh
सप्तमः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण (ordinal adjective)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural)
विज्ञेयःto be known (as)
विज्ञेयः:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेय-विशेषण/Predicative adjective)
TypeAdjective
Root√ज्ञा (धातु) + तव्यत् (कृत्) → विज्ञेय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विधेय-विशेषण, तव्यत्-प्रत्यय (gerundive: 'to be known')
तुindeed/but
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषार्थ (contrast/emphasis)
तपोधृतिःTapodṛti (name; 'steadfast in austerity')
तपोधृतिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक) + धृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (tapasya dhṛtiḥ = 'steadfastness of austerity')
एतेthese
एते:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; संकेत-विशेषण (demonstrative)
सप्तर्षयःthe seven sages
सप्तर्षयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसप्त (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; द्विगु-समास (numeral compound: 'seven sages')
सिद्धाःaccomplished/perfected
सिद्धाः:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेय-विशेषण/Predicate adjective)
TypeAdjective
Root√सिध् (धातु) + क्त (कृत्) → सिद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्यय (past participle: 'accomplished/perfected')
अन्त्येin the last
अन्त्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeAdjective
Rootअन्त्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषण (qualifying 'antara')
सावर्णिकेin the Sāvarṇika (Manvantara)
सावर्णिके:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeAdjective
Rootसावर्णिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; मन्वन्तर-विशेषण (qualifying 'antara')
अन्तरेin the interval/Manvantara
अन्तरे:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन