Shloka 81
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
क्षेमधर्मा ग्रहेषुश्च आदर्शः पैण्ड्रको मरुः / सावर्णस्य तु ते पुत्राः प्राजापत्यस्य वै नव
Transliteration
kṣemadharmā graheṣuśca ādarśaḥ paiṇḍrako maruḥ / sāvarṇasya tu te putrāḥ prājāpatyasya vai nava
Translation
क्षेमधर्मा ग्रहेषुश्च आदर्शः पैण्ड्रको मरुः। सावर्णस्य तु ते पुत्राः प्राजापत्यस्य वै नव॥
Word by Word
क्षेमधर्माKṣemadharmā (name)
क्षेमधर्मा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootक्षेम + धर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (kṣema-dharma: ‘auspicious dharma’)
ग्रहेषुःGraheṣu (name)
ग्रहेषुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootग्रहेषु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper name)
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
आदर्शःĀdarśa (name)
आदर्शः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootआदर्श (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पैण्ड्रकःPaiṇḍraka (name)
पैण्ड्रकः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपैण्ड्रक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मरुःMaru (name)
मरुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सावर्णस्यof Sāvarṇa
सावर्णस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootसावर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक निपात (particle: but/indeed)
तेthey
ते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
पुत्राःsons
पुत्राः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्राजापत्यस्यof Prājāpatya
प्राजापत्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootप्राजापत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphatic)
नवnine
नव:
विशेषण (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootनव (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्या-विशेषण; प्रथमा, बहुवचन with पुत्राः