Shloka 72
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
शतानीको निरामित्रो वृषसेनो जयद्रथः / भूरिद्युम्नः सुवर्चाश्च दशैतेमानवाः स्मृताः
Transliteration
śatānīko nirāmitro vṛṣaseno jayadrathaḥ / bhūridyumnaḥ suvarcāśca daśaitemānavāḥ smṛtāḥ
Translation
शतानीको निरामित्रो वृषसेनो जयद्रथः; भूरिद्युम्नः सुवर्चाश्च—दशैते मानवाः स्मृताः।
Word by Word
शतानीकःŚatānīka (name)
शतानीकः:
कर्ता
TypeNoun
Rootशत + अनीक (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; तत्पुरुष (शत-अनीकः = 'having a hundred armies/faces')
निरामित्रःNirāmitra (name)
निरामित्रः:
कर्ता
TypeNoun
Rootनिर् + अमित्र (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; उपसर्गपूर्वक-तत्पुरुष (nir-amitraḥ = 'without enemies')
वृषसेनःVṛṣasena (name)
वृषसेनः:
कर्ता
TypeNoun
Rootवृष + सेन (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; तत्पुरुष (वृष-सेनः)
जयद्रथःJayadratha (name)
जयद्रथः:
कर्ता
TypeNoun
Rootजय + रथ (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; तत्पुरुष (जय-द्रथः/जय-रथः: 'victory-chariot')
भूरिद्युम्नःBhūridyumna (name)
भूरिद्युम्नः:
कर्ता
TypeNoun
Rootभूरि + द्युम्न (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; कर्मधारय (भूरि-द्युम्नः = 'of great splendor')
सुवर्चाःSuvarcā (name)
सुवर्चाः:
कर्ता
TypeNoun
Rootसु + वर्चस् (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; कर्मधारय (सु-वर्चाः = 'of good radiance')
चand
च:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
दशten
दश:
विशेषण (of ete)
TypeAdjective
Rootदश (प्रातिपदिक/संख्या)
Formअव्ययवत् संख्या-शब्द; (here) प्रथमा-बहुवचनार्थे (numeral qualifier)
एतेthese
एते:
कर्ता
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन
मानवाःmen/humans
मानवाः:
सम्बन्ध/विधेय (apposition)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन
स्मृताःare remembered/mentioned
स्मृताः:
क्रिया-विशेषण/विधेय (predicate participle)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle/क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन