Shloka 35
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
ये शिष्टास्तान्प्रवक्ष्यामि सह देवर्षिदानवैः / सह प्रजा निसर्गेण सर्वांस्ते ऽनागतान्द्विजः
Transliteration
ye śiṣṭāstānpravakṣyāmi saha devarṣidānavaiḥ / saha prajā nisargeṇa sarvāṃste 'nāgatāndvijaḥ
Translation
ये शिष्टाः तान् प्रवक्ष्यामि देवर्षिदानवैः सह। प्रजाभिः सृष्टिनिसर्गेण सह, सर्वान् तेऽनागतान् द्विज॥
Word by Word
येthose who
ये:
कर्म (Karma; object of प्रवक्ष्यामि via तान्)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धबोधक
शिष्टाःdistinguished/remaining
शिष्टाः:
कर्म-विशेषण (qualifying तान्)
TypeAdjective
Rootशिष् (धातु) → शिष्ट (कृदन्त; क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (instructed/remaining/distinguished)
तान्them
तान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम
प्रवक्ष्यामिI shall declare
प्रवक्ष्यामि:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple future), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद
सहtogether with
सह:
सहकारक (Associative)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक उपसर्गसदृश (preposition: with)
देवर्षि-दानवैःwith the divine seers and the Danavas
देवर्षि-दानवैः:
सहकारक (Associative/Instrumental)
TypeNoun
Rootदेवर्षि (प्रातिपदिक) + दानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; द्वन्द्व-समास (देवर्षयः च दानवाः च)
सहtogether with
सह:
सहकारक (Associative)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक
प्रजाthe progeny/subjects
प्रजा:
कर्म (Karma; understood with प्रवक्ष्यामि)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
निसर्गेणby (their) origin/creation
निसर्गेण:
करण/प्रकार (Instrument/Manner)
TypeNoun
Rootनिसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; साधन/प्रकारार्थे (by/according to the creation/origin)
सर्वान्all
सर्वान्:
कर्म-विशेषण (qualifying तान्/अनागतान्)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
तेthem
ते:
कर्म (Karma; resumptive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (तान् इत्यर्थे); सर्वनाम
अनागतान्future (yet to come)
अनागतान्:
कर्म-विशेषण (qualifying तान्)
TypeAdjective
Rootअनागत (कृदन्त; न+आ+गम्, क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (not yet come/future)
द्विजःO twice-born (brahmin)
द्विजः:
कर्ता/सम्बोधन (Speaker/Address)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बोधनार्थे (vocative sense possible)