Shloka 34
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
समतीतास्तु ये तेषामष्टौ षट् च तथापरे / पूर्वेषु सांप्रतश्चायं शास्ति वैवस्वतः प्रभुः
Transliteration
samatītāstu ye teṣāmaṣṭau ṣaṭ ca tathāpare / pūrveṣu sāṃprataścāyaṃ śāsti vaivasvataḥ prabhuḥ
Translation
तेषां ये समतीताः, अष्टौ षट् च तथापरे। पूर्वेषु च तथा सांप्रतमयं वैवस्वतः प्रभुः शास्ति॥
Word by Word
समतीताःelapsed/past
समतीताः:
कर्ता-विशेषण (of implied मन्वन्तराः)
TypeAdjective
Rootसम्+अति+इ (धातु) → समतीत (कृदन्त; भूतकृदन्त/क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (gone by/elapsed)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधानार्थक/विरोधार्थक निपात (particle: but/indeed)
येwhich/that (those)
ये:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; सर्वनाम
अष्टौeight
अष्टौ:
कर्ता/विधेय (Predicate number)
TypeNoun
Rootअष्टन् (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संख्यावाचक
षट्six
षट्:
कर्ता/विधेय (Predicate number)
TypeNoun
Rootषष् (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संख्यावाचक
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction: and)
तथाlikewise
तथा:
प्रकार (Manner adjunct)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: likewise)
अपरेothers
अपरे:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
पूर्वेषुamong the former (ones)
पूर्वेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
सांप्रतम्at present
सांप्रतम्:
कालाधिकरण (Temporal adjunct)
TypeIndeclinable
Rootसांप्रतम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb: at present/now)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
अयम्this (one)
अयम्:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
शास्तिrules/governs
शास्ति:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootशास् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वैवस्वतःVaivasvata (son of Vivasvat)
वैवस्वतः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootवैवस्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणरूपेण (epithet)
प्रभुःthe lord
प्रभुः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन