Shloka 120
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
अनाधारमिदं सर्वं त्रैलोक्यं वै भविष्यति / ततः स्थाना नि शुभ्राणि स्थानिनां तानि वै तदा
Transliteration
anādhāramidaṃ sarvaṃ trailokyaṃ vai bhaviṣyati / tataḥ sthānā ni śubhrāṇi sthānināṃ tāni vai tadā
Translation
अनाधारमिदं सर्वं त्रैलोक्यं वै भविष्यति। ततः स्थानानि शुभ्राणि स्थानिनां तानि वै तदा॥
Word by Word
अनाधारम्unsupported, without basis
अनाधारम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्- (नञ्) + आधार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समासार्थ (without support)
इदम्this
इदम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (pronoun)
सर्वम्all, entire
सर्वम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis)
भविष्यतिwill become
भविष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ततःthereupon/then
ततः:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (ablatival adverb: 'thereupon/from that')
स्थानानिplaces/abodes
स्थानानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
शुभ्राणिbright, pure
शुभ्राणि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
स्थानिनाम्of the residents/occupants
स्थानिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्थानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन
तानिthose
तानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (pronoun)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis)
तदाat that time
तदा:
Kala (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय