Shloka 70
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
तुल्यानेवात्मना सर्वान् रूपतेजोबल श्रुतैः / पिङ्गलान्सनिषङ्गांश्च कपर्दी नीललोहितान्
Transliteration
tulyānevātmanā sarvān rūpatejobala śrutaiḥ / piṅgalānsaniṣaṅgāṃśca kapardī nīlalohitān
Translation
सर्वान् आत्मना तुल्यान् एव—रूपतेजोबलश्रुतिभिः; कपर्दी नीललोहितः पिङ्गलान् सनिṣङ्गान् च असृजत्।
Word by Word
तुल्यान्equal
तुल्यान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतुल्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
एवindeed; just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
आत्मनाby himself
आत्मना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
रूपतेजोबलश्रुतैःby form, splendor, strength, and learning
रूपतेजोबलश्रुतैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootरूप + तेजस् + बल + श्रुति (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (रूपेण तेजसा बलेन श्रुत्या)
पिङ्गलान्tawny; reddish-brown
पिङ्गलान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपिङ्गल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
स-निषङ्गान्bearing quivers (armed)
स-निषङ्गान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय-उपसर्गार्थ) + निषङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; बहुव्रीहि (निषङ्गः अस्य अस्ति = ‘with quiver/sword-hanger’)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
कपर्दीKapardī (the matted-haired one)
कपर्दी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकपर्दिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘कपर्द’ (जटा/केशगुच्छ) युक्तः
नीललोहितान्blue-red (ones)
नीललोहितान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनील + लोहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्मधारय-समास