Shloka 19
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
नव ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः / ब्रह्मा यतात्मकानां तु सर्वेषामात्मयोनिनाम्
Transliteration
nava brahmāṇa ityete purāṇe niścayaṃ gatāḥ / brahmā yatātmakānāṃ tu sarveṣāmātmayoninām
Translation
एते नव ब्रह्माणः इति पुराणेषु निश्चयः कृतः । ब्रह्मा तु सर्वेषाम् आत्मयोनिनां यतात्मकानां मूलम् ॥
Word by Word
नवnine
नव:
कर्तृ-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संख्याविशेषण (numeral adjective)
ब्रह्माणःBrahmas (Brahmā-sages)
ब्रह्माणः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
इतिthus
इति:
वाक्य-सम्बन्ध (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
एतेthese
एते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)
पुराणेin the Purāṇa
पुराणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
निश्चयम्certainly / as a settled fact
निश्चयम्:
क्रिया-विशेषण (Manner)
TypeNoun
Rootनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)
गताःhave come to / are accepted as
गताः:
क्रिया (Action/State)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकालिक-कर्तरि कृदन्त (past active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
सम्बन्ध/विषय (Topic/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यत-आत्मकानाम्of those whose nature is that (i.e., of those consisting of him/that)
यत-आत्मकानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootयत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आत्मक (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; विशेषण
तुbut / indeed
तु:
वाक्य-सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक-निपात (particle: but/indeed)
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनामसदृश-विशेषण
आत्मयोनिनाम्of the self-born (mind-born) ones
आत्मयोनिनाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: आत्मनः योनि:); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन