Shloka 99
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
चत्वारि विंशतिश्चैव हस्तः स्यादंगुलानि तु / किष्कुः स्मृतो द्विरत्निस्तु द्विचत्वारिंशदंगुलः
Transliteration
catvāri viṃśatiścaiva hastaḥ syādaṃgulāni tu / kiṣkuḥ smṛto dviratnistu dvicatvāriṃśadaṃgulaḥ
Translation
हस्तः चतुर्विंशत्यङ्गुलपरिमितः स्मृतः। किष्कुः तु द्विरत्निः, स द्विचत्वारिंशदङ्गुलपरिमाणः कथितः॥
Word by Word
catvārifour
catvāri:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootcatvāri (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन (plural); संख्यावाचक (numeral)
viṃśatiḥtwenty
viṃśatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviṃśati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (Nom), एकवचन (singular); संख्यावाचक
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
evaindeed/just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
hastaḥa cubit/hand-measure (hasta)
hastaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothasta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nom), एकवचन (singular)
syātwould be/is defined as
syāt:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular); परस्मैपद
aṅgulānifinger-breadths (aṅgulas)
aṅgulāni:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootaṅgula (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन (plural)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (particle: but/indeed)
kiṣkuḥa kiṣku (unit of measure)
kiṣkuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkiṣku (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nom), एकवचन (singular)
smṛtaḥis said/considered
smṛtaḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु) + ta (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (PPP: ‘called/considered’)
dvi-ratniḥtwo ratnis (a measure)
dvi-ratniḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdvi (प्रातिपदिक) + ratni (प्रातिपदिक)
Formद्विगुसमास (numeral compound); पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom), एकवचन (singular)
tuand/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (particle)
dvi-catvāriṃśat-aṅgulaḥhaving forty-two aṅgulas (42 finger-breadths)
dvi-catvāriṃśat-aṅgulaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvi (प्रातिपदिक) + catvāriṃśat (प्रातिपदिक) + aṅgula (प्रातिपदिक)
Formद्विगुसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom), एकवचन (singular); विशेषण (qualifying ‘kiṣkuḥ’)