Shloka 91
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
यथायोगं यथाप्रीति निकेतेष्ववसन्पुरा / मधुधुन्वत्सु निष्ठेषु पर्वतेषु नदीषु च
Transliteration
yathāyogaṃ yathāprīti niketeṣvavasanpurā / madhudhunvatsu niṣṭheṣu parvateṣu nadīṣu ca
Translation
यथायोगं यथाप्रीति निकेतेष्ववसन् पुरा । मधुधुन्वत्सु निष्ठेषु पर्वतेषु नदीषु च ॥
Word by Word
यथा-योगम्according to suitability
यथा-योगम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + योग (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययत्वेन प्रयोगः (adverbial: 'according to fitness')
यथा-प्रीतिaccording to pleasure
यथा-प्रीति:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + प्रीति (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverbial: 'as they pleased')
निकेतेषुin dwellings
निकेतेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनिकेत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन
अवसन्they dwelt
अवसन्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपदम्
पुराformerly
पुरा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
मधु-धुन्वत्सुamong (trees/places) shaking/dripping honey
मधु-धुन्वत्सु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootमधु (प्रातिपदिक) + धुन्वत् (कृदन्त; धुन् धातु)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; वर्तमान कृदन्त (present active participle) 'धुन्वत्' + उपपद-तत्पुरुषः
निष्ठेषुin firm/settled (places)
निष्ठेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; विशेषणम्
पर्वतेषुin mountains
पर्वतेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
नदीषुin rivers
नदीषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)