Shloka 69
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
वर्णाश्रमाचारकृतः कर्मसिद्ध्युद्भवः कृतः / संध्या कृतस्य पादेन संक्षेपेण वशात्ततः
Transliteration
varṇāśramācārakṛtaḥ karmasiddhyudbhavaḥ kṛtaḥ / saṃdhyā kṛtasya pādena saṃkṣepeṇa vaśāttataḥ
Translation
वर्णाश्रमाचारनिष्ठैः कृतं कर्मसिद्ध्युद्भवं फलम्। कृतयुगस्य संध्याकाले तु पादेनैव संक्षेपतः वशात् ततः॥
Word by Word
वर्णाश्रमाचारकृतःdone according to varṇa-āśrama conduct
वर्णाश्रमाचारकृतः:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर्ण + आश्रम + आचार + कृत (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), ‘कृत’ = done/made; समासः—वर्णाश्रमाचारैः कृतः (तृतीया-तत्पुरुष)
कर्मसिद्धि-उद्भवःarising from accomplishment of rites
कर्मसिद्धि-उद्भवः:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकर्म + सिद्धि + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—कर्मसिद्धेः उद्भवः (षष्ठी-तत्पुरुष)
कृतःmade/done
कृतः:
विशेषण (Adjectival predicate/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत (प्रातिपदिक; कृदन्त from √कृ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) from √कृ (धातु)
संध्याtwilight worship (sandhyā)
संध्या:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कृतस्यof what is done / of the performed (rite)
कृतस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootकृत (प्रातिपदिक; कृदन्त from √कृ)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)
पादेनby a quarter/part
पादेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
संक्षेपेणbriefly / in summary
संक्षेपेण:
क्रियाविशेषण (Adverbial—manner/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootसंक्षेप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; अव्ययीभावार्थे—‘in brief’ (instrumental of manner)
वशात्due to (control/constraint)
वशात्:
हेतु (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootवश (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त), ‘because of/under the control of’
ततःthereupon/then
ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial—sequence/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘तद्’ + तसिल्)
Formअव्यय (adverb) — ‘thereupon/from that’