Shloka 67
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
सर्गादौ या मयाष्टौ तु मानस्यो वै प्रकीर्तिताः / अष्टौ ताः क्रमयोगेन सिद्धयो यांति संक्षयम्
Transliteration
sargādau yā mayāṣṭau tu mānasyo vai prakīrtitāḥ / aṣṭau tāḥ kramayogena siddhayo yāṃti saṃkṣayam
Translation
सर्गादौ या मयाष्टौ तु मानस्यो वै प्रकीर्तिताः। अष्टौ ताः क्रमयोगेन सिद्धयो यान्ति संक्षयम्॥
Word by Word
सर्ग-आदौat the beginning of creation
सर्ग-आदौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्ग (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
याःwhich (those)
याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
मयाby me
मया:
Kartr-karana (कर्ता/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd), एकवचन
अष्टौeight
अष्टौ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्टन् (संख्यावाचक; प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
मानस्यःmental; mind-born
मानस्यः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमानस्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
प्रकीर्तिताःwere proclaimed/declared
प्रकीर्तिताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+√कीर्त् (धातु); क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मणि-भाव (passive participle)
अष्टौeight
अष्टौ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्टन् (संख्यावाचक; प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण
ताःthose
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
क्रम-योगेनby sequential order
क्रम-योगेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
सिद्धयःsiddhis/attainments
सिद्धयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
यान्तिgo/attain
यान्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
संक्षयम्destruction; cessation
संक्षयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसंक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन