Shloka 63
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
तदा तासु भवंत्याशु नोत्क्रोशाच्च विपर्ययाः / ततः कृत्युगे तस्मिन् ससंध्यांशे गते तदा
Transliteration
tadā tāsu bhavaṃtyāśu notkrośācca viparyayāḥ / tataḥ kṛtyuge tasmin sasaṃdhyāṃśe gate tadā
Translation
तदा तासु (कालेषु) शीघ्रं नोत्क्रोशाद् विपर्ययाः भवन्ति। ततः कृतयुगे तस्मिन् ससन्ध्यांशे गते तदा…॥
Word by Word
तदाthen
तदा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
तासुin those
तासु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; अधिकरण (in those [times/conditions])
भवन्तिarise/occur
भवन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
आशुquickly
आशु:
Manner (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
उत्क्रोशात्from outcry/clamor
उत्क्रोशात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootउत्क्रोश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेत्वपादान (cause/source)
चand
च:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
विपर्ययाःreversals/disorders
विपर्ययाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविपर्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
ततःthereafter / from that
ततः:
Kāla/Source (काल/अपादानार्थ)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formतस्मात्-अर्थे अव्यय (ablatival adverb: thereafter/from that)
कृतयुगेin the Kṛta-yuga
कृतयुगे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृत-युग (प्रातिपदिक; कृत + युग)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अधिकरण (in Kṛta-yuga)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अधिकरण
ससन्ध्यांशेwith the twilight-portion
ससन्ध्यांशे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस-सन्ध्यांश (प्रातिपदिक; स + सन्ध्यांश)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सहार्थक-उपपद (with its twilight-portion)
गतेwhen (it) has passed
गते:
Kāla (काल)
TypeAdjective
Root√गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
तदाthen
तदा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)