Shloka 38
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
कुतः कुलमथोत्पाद्य ताः शरीराणि तत्यजुः / ततः प्रभृति कल्पे ऽस्मिन्मैथुनानां च संभवः
Transliteration
kutaḥ kulamathotpādya tāḥ śarīrāṇi tatyajuḥ / tataḥ prabhṛti kalpe 'sminmaithunānāṃ ca saṃbhavaḥ
Translation
कुतः कुलमथोत्पाद्य ताः शरीराणि तत्यजुः। ततः प्रभृति कल्पेऽस्मिन् मैथुनानां च सम्भवः॥
Word by Word
कुतःwhence/how
कुतः:
सम्बन्ध (प्रश्न/Interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकुतः (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक-क्रियाविशेषण/interrogative adverb (whence/how)
कुलम्family/lineage
कुलम्:
कर्म (कर्म/Karma)
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; Accusative singular
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (निपात/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/particle (then/now)
उत्पाद्यhaving produced
उत्पाद्य:
पूर्वकाल (क्रियाविशेषण/Absolutive)
TypeIndeclinable
Rootउत्+पद् (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having produced/after producing’
ताःthey (f.)
ताः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; Pronoun ‘they/those (f.)’
शरीराणिbodies
शरीराणि:
कर्म (कर्म/Karma)
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; Accusative plural
तत्यजुःabandoned
तत्यजुः:
क्रिया (आख्यात/Verb)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद; ‘abandoned/left’
ततःthereafter
ततः:
सम्बन्ध (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण/adverb (thereafter/from that time)
प्रभृतिfrom (that time) onward
प्रभृति:
सम्बन्ध (अवधि/Starting point)
TypeIndeclinable
Rootप्रभृति (अव्यय)
Formअव्यय; अवधि-निर्देशक/adverb (from/beginning with)
कल्पेin the kalpa
कल्पे:
अधिकरण (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; Locative singular ‘in the aeon’
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
अधिकरण (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; Locative singular ‘in this’
मैथुनानाम्of coupling/sexual union
मैथुनानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमैथुन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; Genitive plural ‘of sexual union/couples’
चand
च:
सम्बन्ध (समुच्चय/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/conjunction
सम्भवःorigin/occurrence
सम्भवः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसम्+भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular ‘origin/occurrence’