Shloka 27
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
ब्राह्मणो मनवस्ते वै सिद्धात्मानो भवन्ति हि / आसंगद्वेषयुक्तेन कर्मणा ते दिवं गताः
Transliteration
brāhmaṇo manavaste vai siddhātmāno bhavanti hi / āsaṃgadveṣayuktena karmaṇā te divaṃ gatāḥ
Translation
ब्राह्मणो मनवस्ते वै सिद्धात्मानो भवन्ति हि। आसङ्गद्वेषयुक्तेन कर्मणा ते दिवं गताः॥
Word by Word
ब्राह्मणःa brāhmaṇa
ब्राह्मणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
मनवःManus
मनवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
वैindeed
वै:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
सिद्धात्मानःperfected in spirit
सिद्धात्मानः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसिद्ध + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (descriptive: ‘perfected-souled’), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
भवन्तिthey are / become
भवन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
हिindeed
हि:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (indeed/for)
आसङ्ग-द्वेष-युक्तेनby (a deed) endowed with attachment and aversion
आसङ्ग-द्वेष-युक्तेन:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootआसङ्ग + द्वेष + युक्त (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-पूर्वपद (āsanga + dveṣa) + क्त-प्रत्ययान्त ‘युक्त’ (endowed with), पुंलिङ्ग (Masculine/Neuter as adjective), तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
कर्मणाby action/deed
कर्मणा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
दिवम्heaven
दिवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
गताःwent / have gone
गताः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle: ‘gone’), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)