Shloka 192
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
ध्यायतस्तस्य तानीह संभूत्यर्थमुपस्तिताः / मन्वंतरक्रमेणेह कनिष्ठाः प्रथमेन ताः
Transliteration
dhyāyatastasya tānīha saṃbhūtyarthamupastitāḥ / manvaṃtarakrameṇeha kaniṣṭhāḥ prathamena tāḥ
Translation
तस्य ध्यायतः ताः इह संभूत्यर्थम् उपस्थिताः । मन्वन्तरक्रमेण इह प्रथमेन ताः कनिष्ठाः ॥
Word by Word
dhyāyataḥof (him) meditating
dhyāyataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive absolute-like)
TypeVerb
Rootdhyai (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present participle active), षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; ‘of him who is meditating’
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
tānithose (beings/things)
tāni:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ihahere
iha:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: here)
saṃbhūti-arthamfor the sake of manifestation/origination
saṃbhūti-artham:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeNoun
Rootsaṃbhūti (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रयोजनार्थक द्वितीया (accusative of purpose)
upasthitāḥappeared/presented themselves
upasthitāḥ:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootupa-sthā (धातु)
Formकृदन्त—भूतकृदन्त/क्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
manvantara-krameṇain the order of the manvantaras
manvantara-krameṇa:
Karana (करण/Means-Manner)
TypeNoun
Rootmanvantara (प्रातिपदिक) + krama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; साधन/प्रकारवाचक (instrumental of manner); षष्ठी-तत्पुरुष (manvantarasya kramaḥ)
ihahere
iha:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: here)
kaniṣṭhāḥthe youngest/last
kaniṣṭhāḥ:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootkaniṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying tāḥ)
prathamenaby the first (order)/firstly
prathamena:
Karana (करण/Manner)
TypeAdjective
Rootprathama (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; प्रकारवाचक (by the first/firstly)
tāḥthose (fem.)
tāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन