Shloka 176
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
चीरपत्राजिनानि स्युर्वनमूलफलौषधैः / उभे संध्ये वगाहश्च होमश्चारण्यवासिनाम्
Transliteration
cīrapatrājināni syurvanamūlaphalauṣadhaiḥ / ubhe saṃdhye vagāhaśca homaścāraṇyavāsinām
Translation
चीराणि, पत्राणि, अजिनानि च; वनमूलफलौषधैः जीवनं। उभयोः संध्ययोः स्नानं, होमश्च—एष आरण्यवासिनां विधिः।
Word by Word
चीरपत्राजिनानिrags, leaves, and skins
चीरपत्राजिनानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचीर + पत्र + अजिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); इतरेतर-द्वन्द्व (copulative): चीराणि च पत्राणि च अजिनानि च
स्युःshould be/are to be
स्युः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)
वनमूलफलौषधैःwith forest-roots, fruits, and herbs
वनमूलफलौषधैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवन + मूल + फल + औषध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural); समाहार-द्वन्द्व (collective): वनमूलानि फलानि औषधानि च
उभेboth
उभे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), द्विवचन (Dual); सर्वनाम-विशेषण
संध्येthe two twilight times (morning & evening)
संध्ये:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), द्विवचन (Dual)
वगाहःbathing/immersion
वगाहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवगाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
होमःfire-offering
होमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
आरण्यवासिनाम्of forest-dwellers
आरण्यवासिनाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआरण्य + वासिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural); तत्पुरुष: आरण्ये वासिनः (those dwelling in the forest)