Shloka 153
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
संसिद्धकायो वार्तायां ततस्तासां प्रजापतिः / मर्यादां स्थापयामास ययारक्षत्परस्परम्
Transliteration
saṃsiddhakāyo vārtāyāṃ tatastāsāṃ prajāpatiḥ / maryādāṃ sthāpayāmāsa yayārakṣatparasparam
Translation
संसिद्धकायो वार्तायां ततस्तासां प्रजापतिः । मर्यादां स्थापयामास यया रक्षत् परस्परम् ॥
Word by Word
संसिद्ध-कायःhaving a fully accomplished form
संसिद्ध-कायः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसंसिद्ध (कृदन्त/प्रातिपदिक; √सिध्) + काय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः: यस्य कायः संसिद्धः (whose body/person is accomplished/fully prepared)
वार्तायाम्in livelihood/agriculture
वार्तायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवार्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; locative (in the sphere of livelihood/agriculture)
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formतस्मात्-अर्थे अव्यय (then)
तासाम्of those (beings/herbs/people)
तासाम्:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मर्यादाम्a boundary/limit; rule
मर्यादाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमर्यादा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
स्थापयामासestablished/set up
स्थापयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलिट् (Periphrastic perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदी (causative sense: caused to be established)
ययाby which
यया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; relative pronoun referring to मर्यादा
अरक्षत्protected
अरक्षत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदी
परस्परम्mutually/each other
परस्परम्:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; परस्पर-अर्थे क्रियाविशेषण (reciprocal adverb)