Shloka 149
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
वृक्षगुल्मलतावल्ल्यो वीरुधस्तृणजातयः / मूलैः फलैश्च रोहैश्चगृह्णन्पुष्टाश्च यत्फलम्
Transliteration
vṛkṣagulmalatāvallyo vīrudhastṛṇajātayaḥ / mūlaiḥ phalaiśca rohaiścagṛhṇanpuṣṭāśca yatphalam
Translation
वृक्षगुल्मलतावल्ल्यः वीरुधस्तृणजातयः । मूलैः फलैश्च रोहैश्च गृह्णन्ति, पुष्टाः सन्ति, यत्फलं तदुपभुञ्जते ॥
Word by Word
वृक्ष-गुल्म-लता-वल्ल्यःtrees, shrubs, creepers and vines
वृक्ष-गुल्म-लता-वल्ल्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक) + गुल्म (प्रातिपदिक) + लता (प्रातिपदिक) + वल्ली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; समाहार-द्वन्द्वः (collective copulative)
वीरुधःclimbing plants
वीरुधः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवीरुध् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
तृण-जातयःkinds of grasses
तृण-जातयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतृण (प्रातिपदिक) + जाति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (genitive determinative)
मूलैःby/with roots
मूलैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; instrument/means
फलैःby/with fruits
फलैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
रोहैःby/with shoots/sprouts
रोहैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootरोह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
गृह्णन्taking/receiving
गृह्णन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), परस्मैपदी; प्रथमा, एकवचन (agreeing with implied singular collective)
पुष्टाःnourished
पुष्टाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपुष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक; √पुष्)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), प्रथमा, बहुवचन; (gender per subject; here plural)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
यत्which/that
यत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-सूचक (relative)
फलम्fruit/result
फलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन