Shloka 121
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
प्रसीदंति यतस्तेषु ततः प्रासादसंज्ञितः / तस्माद् गृहाणि शालाश्च प्रासादाश्चैव संज्ञिता
Transliteration
prasīdaṃti yatasteṣu tataḥ prāsādasaṃjñitaḥ / tasmād gṛhāṇi śālāśca prāsādāścaiva saṃjñitā
Translation
यतस्तेषु मनः प्रसीदति, ततः ‘प्रासाद’ इति संज्ञा; तस्मात् गृहाणि शालाश्च प्रासादाश्चैव संज्ञिताः।
Word by Word
प्रसीदन्तिthey become pleased/settle
प्रसीदन्ति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + सद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
यतःbecause
यतः:
हेतु (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formअव्यय, हेत्वर्थक (because/since)
तेषुin them
तेषु:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/Locative), बहुवचन
ततःtherefore
ततः:
हेतु/अपादान-सम्बन्ध (Cause/Source relation/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, तस्मात्-अर्थे (therefore/from that)
प्रासाद-संज्ञितःcalled ‘prāsāda’
प्रासाद-संज्ञितः:
विधेय/विशेषण (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रासाद (प्रातिपदिक) + संज्ञित (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
Formतत्पुरुष (नाम-निर्देशार्थ) ‘प्रासाद-नामक’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
हेतु (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (अव्यय/तद्-प्रयोग)
Formअव्यय, हेत्वर्थक (therefore)
गृहाणिhouses
गृहाणि:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
शालाःhalls/sheds
शालाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
प्रासादाःmansions/palaces
प्रासादाः:
विधेय (Predicate nominative/विधेय)
TypeNoun
Rootप्रासाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण
संज्ञिताःare designated
संज्ञिताः:
क्रिया/विधेय (Predication/क्रिया)
TypeVerb
Rootसंज्ञा + इ (धातु, नामधातु) / संज्ञित (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
Formक्त (past passive participle) ‘named/called’; बहुवचन, प्रथमा; (लिङ्गं प्रसङ्गात्—गृहाणि नपुंसक, शालाः स्त्री, प्रासादाः पुं; समाहार-बहुवचनार्थे)