Shloka 117
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
यथा ते पूर्वमासंश्च वृक्षास्तु गृह संस्थिताः / तथा कर्तुं समारब्धाश्चिंतयित्वा पुनः पुनः
Transliteration
yathā te pūrvamāsaṃśca vṛkṣāstu gṛha saṃsthitāḥ / tathā kartuṃ samārabdhāściṃtayitvā punaḥ punaḥ
Translation
यथा ते पूर्वमासन् च वृक्षाः गृहसंस्थिताः। तथा कर्तुं समारब्धाः चिन्तयित्वा पुनः पुनः॥
Word by Word
यथाjust as
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक अव्यय (correlative adverb: as/just as)
तेthey/those
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग)
Formकालवाचक अव्यय (adverb): earlier/before
आसन्were
आसन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
वृक्षाःtrees
वृक्षाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषण/विरोधार्थक अव्यय (particle: but/indeed)
गृहin the house
गृह:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th) एकवचनस्य पदच्छेदे ‘गृहे’ अपेक्षितम्; पाठे ‘गृह’ इति संहितारूप/प्रयोगभेदः
संस्थिताःsituated/placed
संस्थिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-स्था (धातु) → संस्थित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘having been placed/standing’
तथाso/thus
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formतदनुरूप/प्रकारवाचक अव्यय (so/thus)
कर्तुम्to make/do
कर्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय (infinitive): कर्तुम् (to do/make)
समारब्धाःhaving undertaken
समारब्धाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-रभ् (धातु) → समारब्ध (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘having begun/undertaken’
चिन्तयित्वाhaving considered
चिन्तयित्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund): having thought/considered
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb)
पुनःagain and again
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरुक्ति (repetition for emphasis)