Shloka 106
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
कृत्रिमाणां च दुर्गाणां विष्कम्भायाममेव च / योजनादर्द्धविष्कम्भमष्टभागाधिकायतम्
Transliteration
kṛtrimāṇāṃ ca durgāṇāṃ viṣkambhāyāmameva ca / yojanādarddhaviṣkambhamaṣṭabhāgādhikāyatam
Translation
कृत्रिमाणां च दुर्गाणां विष्कम्भायाममेव च। योजनादर्द्धविष्कम्भमष्टभागाधिकायतम्॥
Word by Word
kṛtrimāṇāmof artificial (forts)
kṛtrimāṇām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṛtrima (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
caand
ca:
Avyaya (अव्यय-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
durgāṇāmof forts
durgāṇām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdurga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
viṣkambha-āyāmambreadth and length
viṣkambha-āyāmam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootviṣkambha (प्रातिपदिक) + āyāma (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; द्वन्द्वः (width and length)
evaindeed/just
eva:
Avyaya (अव्यय-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक
caand
ca:
Avyaya (अव्यय-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
yojanātfrom a yojana (measure)
yojanāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootyojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
arddha-viṣkambhamhalf the breadth
arddha-viṣkambham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootarddha (प्रातिपदिक) + viṣkambha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारयः (half-width)
aṣṭa-bhāga-adhika-āyatamhaving length greater by eight parts
aṣṭa-bhāga-adhika-āyatam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaṣṭa (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक) + adhika (प्रातिपदिक) + āyata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुषः (aṣṭabhāgaiḥ adhikam āyatam)