Shloka 51
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
गुणास्तु ये समाख्याता देवानां तान्निबोधत / अमिताभा भूतरयो वैकुण्ठाः ससुमेधसः
Transliteration
guṇāstu ye samākhyātā devānāṃ tānnibodhata / amitābhā bhūtarayo vaikuṇṭhāḥ sasumedhasaḥ
Translation
गुणास्तु ये समाख्याता देवानां तान्निबोधत। अमिताभा भूतरयो वैकुण्ठाः ससुमेधसः॥
Word by Word
गुणाःgroups/classes (gaṇas)
गुणाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/पादपूरणार्थक अव्यय
येwhich/who
ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम (relative pronoun)
समाख्याताःare named
समाख्याताः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-ख्या (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकालिक कृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'समाख्यात' = 'named/declared'
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
तान्those (them)
तान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
निबोधतknow/understand
निबोधत:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootनि-बुध् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद
अमिताभाःAmitābhās (of immeasurable splendor)
अमिताभाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअमित + आभा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः (अमिता आभा येषां ते)
भूतरयःBhūtarayas (a class/name)
भूतरयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभूत + रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (भूतः रयः/वेगः)
वैकुण्ठाःVaikuṇṭhas (a class/name)
वैकुण्ठाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवैकुण्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ससुमेधसःtogether with the Sumedhasas
ससुमेधसः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootस + सुमेधस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः/सह-समासः (सुमेधसः सह)